Galata'nın en zarif caddesinde — butiklerin, tarihi apartmanların ve kahve kokusunun Serdar-ı Ekrem'inde — yürürken, çoğu kişi bu adın bir askeri unvan olduğunu bilmez: Serdar-ı Ekrem, Osmanlı ordusunun başkomutanı demektir. Caddeye bu unvanı kazandıran adamın hayatı ise bir romana sığmayacak kadar hareketlidir. Giriş katımızdaki kafeye adını verdiğimiz o adam: Ömer Lütfi Lattas Paşa.
Janja Gora'dan İstanbul'a
Hikâye 1806'da, Avusturya İmparatorluğu'na bağlı Hırvatistan'ın Janja Gora kasabasında başlar. Ortodoks Hristiyan bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen bebeğe Mihael Lattas adı verildi. Genç Mihael Avusturya ordusunda görev yaparken, 21 yaşında hayatının kararını verdi: sınırı geçip Osmanlı Bosnası'na iltica etti. İslam'ı kabul etti, İstanbul'a gelerek Harbiye'ye girdi ve yeni bir adla yeniden doğdu: Ömer Lütfi.
Kırım'ın başkomutanı
Yetenek, hangi adla anılırsa anılsın kendini gösterir. Ömer Lütfi ordu içinde hızla yükseldi ve Kırım Savaşı (1853-1856) patlak verdiğinde Osmanlı ordusunun başına Serdar-ı Ekrem unvanıyla geçti. Sicili etkileyicidir: 1853'te Tuna cephesinde Kalafat'ı aldı ve Oltenița'da Rus ordusunu yendi; 1854'te Silistre'de Rus ilerleyişini durdurdu; 1855'te Kırım'daki Gözleve'de (Eupatoria) 40.000 kişilik bir kuvvetin saldırısını püskürttü. Savaş sonrasında yıldızı parlamaya devam etti: 1864'te müşirliğe yükseldi, 1869'da Serasker — yani Savaş Bakanı — oldu ve 1871'de İstanbul'da hayata veda etti.
Unvan caddeye, ad kafeye
İstanbul, bu askeri iki şekilde hatırladı. Galata'daki cadde, onun unvanını aldı: Serdar-ı Ekrem. Biz ise aynı caddede kapılarını açan kafemize, unvanın arkasındaki insanın adını verdik: Lattas. Çünkü unvanlar tarihi özetler ama isimler hikâye anlatır — Janja Gora'lı Mihael'in İstanbul'da Ömer Lütfi'ye dönüşen hayatı gibi.
Bugün Lattas Cafe Bistro'da kahvenizi yudumlarken, üzerinde oturduğunuz caddenin bir başkomutanın hatırası olduğunu bileceksiniz. Serdar-ı Ekrem'de tarih böyledir: vitrinlerin arasında, tabelaların içinde, bir fincanın kenarında sessizce durur.
Lattas Cafe Bistro, Meroddi Galata Mansion'ın giriş katında, her gün 08.00-23.00 arasında açık. Lattas'ı Keşfedin →
